Jak wybrać stal na nóż

Nóż jest jednym z najstarszych narzędzi, jakimi dysponuje ludzkość. Początkowo tworzono je z różnorodnych materiałów: kamienia, drewna. Ale gdy tylko świat metali stał się dostępny dla człowieka, proces produkcji i wymagania wobec tego narzędzia znacznie się zmieniły.

Współczesny konsument stawia nożom następujące wymagania: wytrzymałość, odporność na zużycie, niezawodność, ergonomiczność, czasem nietypowy design.

W zależności od przeznaczenia narzędzia wybiera się przyszłą stal do jego produkcji. Warto zaznaczyć, że nie istnieje absolutnie uniwersalna marka stali, każda ma zarówno zalety, jak i wady.

Na jakie parametry stali zwracamy uwagę

1.Twardość.

Mierzona jest w skali Rockwella, która ma 11 stopni.

Zwykłe noże produkowane seryjnie zazwyczaj mają twardość 54-58 HRC. A modele z damasceńskiej stali mogą mieć wartość 59-64 HRC. Warto zauważyć, że im wyższy wskaźnik twardości, tym bardziej kruchy jest nóż, ale dłużej zachowuje swoją ostrość. Zwykłe noże kuchenne mają twardość od 30 do 50 jednostek.

2.Wytrzymałość.

Od tego parametru zależy trwałość narzędzia, nie istnieje skala do oceny tego wskaźnika. Charakteryzuje on odporność metalu na kruchość i powstawanie pęknięć, a także to, jak mocno może się zgiąć ostrze bez niszczącej deformacji. Im wyższa wytrzymałość, tym bardziej odporny metal. Ale tutaj, jak w przypadku twardości, najwyższa wytrzymałość ma największą kruchość, dlatego idealnie trzeba zachować równowagę.

3.Odporność na korozję.

Każda stal w mniejszym lub większym stopniu jest podatna na korozję, ale producenci dążą do tego, aby ostrze było odporne na powstawanie rdzy nawet w przypadku stałego kontaktu z kwaśnym, wilgotnym lub słonym środowiskiem. Problem korozji rozwiązuje wprowadzenie różnych dodatków. Na przykład, chromu, molibdenu, tytanu, niklu.

4.Odporność na zużycie.

Ten parametr charakteryzuje odporność metalu na adhezyjne lub abrazyjne zniszczenie przy normalnym użytkowaniu. Wpływa na niego bezpośrednio skład chemiczny stali i jej wytrzymałość. Im wyższa odporność na zużycie, tym dłuższy okres użytkowania noża.

5.Trwałość ostrzenia.

Ten parametr jest dość subiektywny i charakteryzuje czas zachowania ostrości ostrza w warunkach jego ciągłego użytkowania. Stopowa stal narzędziowa może zachować właściwości tnące przez długi czas.

Zauważ, że na odporność krawędzi tnącej na stępienie wpływa kąt ostrzenia, który jest różny dla każdego narzędzia. Dla ostrzy siekających wynosi 35° i więcej, a maczety należy ostrzyć przy całkowicie wygiętej krawędzi tnącej.

6.Skład chemiczny i właściwości dodatków

Warto zauważyć, że na wszystkie charakterystyki materiałów nożowych wpływa skład chemiczny materiału. Na przykład, optymalna zawartość węgla powinna wynosić 1%. Różne dodatki neutralizują nadmiar węgla i czynią metal bardziej wytrzymałym. Jeśli ten wskaźnik jest wyższy niż 1%, metal będzie zbyt kruchy.

Stal nierdzewną czyni dodatek chromu, wprowadzony w ilości 13%. Takie ostrze będzie odporne na korozję i długo nie stępi się.

Dla zwiększenia odporności na korozję i twardości dodaje się nikiel. Dla zwiększenia odporności na agresywne środowiska - molibden. Właściwości tnące noży i ostrzy oraz ich odporność na zużycie zwiększa wolfram i wanad. Krzem i mangan dodaje się dla zwiększenia wytrzymałości.

Jakie marki stali wybrać

Stal niskowęglowa i nierdzewna

Warto zauważyć, że noży kuchennych nie należy robić z taniej niskowęglowej stali nierdzewnej. Wyroby z takiego materiału można odróżnić po dźwięku: jeśli postukać w ostrze, będzie ono wydawać głuchy dźwięk, a nie dźwięczny.

Wśród stosunkowo dostępnych gatunków stali jest gatunek 1.4110, martenzytyczna stal nierdzewna o twardości 54-58 HRC. Należą tu również stale 1.8159 (50XGA), 1.3505 (SHX15), 1.1750 (65G).

Gatunek 1.4021 (420).

Jako materiał, dominuje w klasie noży niskiej i średniej ceny. Ma wysoką odporność na korozję. Jest odporna na pękanie i odpryski. Hartuje się do 54-57 HRC.

Stal 1.4125 (440A), 1.4112 (440B), 1.4110 (440C).

Odmiany tej stali różnią się między sobą zawartością węgla, a co za tym idzie wytrzymałością krawędzi tnącej. Bardzo popularny materiał na rynku europejskim i amerykańskim. Dobrze nadaje się do noży wykonywanych ręcznie przez mistrzów.

Bulat - lita, wysokotwarda, sprężysta stal o swoistej strukturze, która ma charakterystyczny wzór powierzchni formujący się w procesie trawienia, a także obróbki. Wyrób z bulatu dobrze trzyma ostrzenie, a z nierdzewnego bulatu produkuje się najbardziej elitarne marki noży.

Damasceńska ("koronkowa") jest jedną z optymalnych dla noży wykonanych metodą kucia. Im mniej widoczny wzór, tym metal jest gęstszy. Ale takie noże mają istotną wadę - trzeba o nie starannie dbać, bo są podatne na korozję.

Stale proszkowe

To stale narzędziowe najwyższej jakości. Stopiony metal przerabia się na proszek i dodaje się do niego niezbędne dodatki. Następnie jest on rozpylany do stanu plastycznego w gazie obojętnym. Potem pod wysokim ciśnieniem i temperaturą jest prasowany w specjalnych formach i zapiekany. Ma drobnoziarnistą strukturę, która łatwo się poleruje. Dobrze poddają się hartowaniu, są odporne na zużycie i zachowują potrzebną lepkość.

Która marka stali będzie lepsza

Jednoznacznie na to pytanie odpowiedzieć nie można. Na przykład, stale węglowe dobrze się ostrzą, ale łatwo ulegają korozji. Stale proszkowe mają doskonałe właściwości tnące, ale trudno je ostrzyć.

Według segmentów cenowych można wyróżnić trzy kategorie: klasa premium, średnio- i niskobudżetowe.

Klasa premium

M390, ZDP-189, VG-10, 154CM. Te stale nadają się do narzędzi chirurgicznych, a także do produkcji noży z drogiego i ekskluzywnego segmentu. Mają wysoką twardość, dobrze się ostrzą, są odporne na zużycie i uderzenia.

Klasa średnia

Te stale charakteryzują się wystarczającą wytrzymałością, szybkim ostrzeniem, długo trzymają ostrość, ale są bardziej podatne na korozję. Należą tu: 1.4034 (420HC), AUS-8, 8Cr13MoV, X12MF, 9XC.

Klasa niższa

Takie stale nie nadają się do profesjonalnych linii narzędzi tnących. Bardzo szybko rdzewieją i silnie się wyginają: 1.1750 (65G), 1.4125 (440A), 1.4021 (420), 1.4037 (65X13).

Do zwykłych noży kuchennych często używa się stali 1.4037 (65X13) i 1.4034 (40X12). Nie rdzewieją tak bardzo, dobrze się ostrzą, ale ze względu na swoją miękkość szybko się tępią i wyginają.

Do egzemplarza prezentowego lepiej sięgnąć po materiał klasy premium.

Różne stale do noży można kupić w bazach metalowych w Kijowie, Boryspolu, Dnieprze, Odessie. Realizujemy dostawy partii wyrobów walcowanych od jednej tony do dowolnej miejscowości na Ukrainie czy w Europie, w tym do Rumunii, Węgier, Chorwacji, Francji. Polscy kupujący mogą dokonać zakupu w bazie firmy "UTMK" w Warszawie, Łodzi, Krakowie, Poznaniu. Dostarczamy do Żar, Głogowa, Legnicy, Opola. Minimalna partia do zamówienia z dostawą - jedna tona. Hurtowym nabywcom udzielamy rabatu. Skontaktuj się z nami, nasi menedżerowie pomogą w wyborze optymalnego wariantu.